Józef Stec

konspirator
04.01.1911 12.05.1995 Dębica

Biografia

Józef Stec urodził się 4 stycznia 1911 roku w Dębicy jako syn Franciszka i Jadwigi. W młodości był harcerzem; zdobył stopień samarytanina, a w dębickim gimnazjum pełnił funkcje drużynowego i prowadził działalność społeczną oraz szkoleniową, co zapoczątkowało jego zamiłowanie do fotografii.

W 1936 roku w Krakowie rozpoczął kurs ratownictwa ogólnego i przeciwgazowego; po zdaniu egzaminów został instruktorem. W 1937 r. rozszerzono zadania PCK, a Stec brał udział w przygotowaniach ludności do obrony przeciwlotniczej. Latem 1937 r. we współpracy z inżynierem Władysławem Zielińskim zorganizował na rynku w Dębicy ćwiczenia z ratownictwa sanitarnego. We wrześniu 1938 roku został komendantem drużyny ratowniczej w Dębicy, a w latach następnych kształcił sanitariuszy na wypadek powstania i później na akcje Burza.

Po wybuchu II wojny światowej udał się do Lwowa po materiały medyczne, wrócił do Dębicy i zaangażował się w pracę PCK. W 1940 roku otrzymał dwukrotnie od władz niemieckich nakaz pracy, jednak dzięki znajomości języka niemieckiego uzyskał zatrudnienie w starostwie powiatowym i mógł unikać przymusowych prac. Wiosną 1940 pod pseudonimem „Jod” wstąpił do konspiracyjnej Służby Zwycięstwu Polski (od 1942 Armia Krajowa) i został przydzielony do szkolenia sanitariuszy, przygotowując ich do ogólnonarodowego powstania oraz do akcji Burza. W okresie okupacji ograniczył fotografowanie ze względu na niebezpieczeństwo, ale 2 lutego 1944 roku wykonał zdjęcie rozstrzelanych zakładników przy nasypie kolejowym.

27 lipca 1944 roku, po koncentracji oddziałów AK, udał się do leśniczówki Braciejowa i na polanę Kałużówka, gdzie pełnił funkcję punktów sanitarnych i dokumentował życie obozowe. W czasie walk z Niemcami grupy partyzanckie w lasach Braciejowej i Południka zostały osłabione; Stec wyprowadził rannych z lasu i dotarli do Strzegocic, skąd wyzwoliły go oddziały radzieckie 17 stycznia 1945 roku.

Po wojnie powrócił do domu i natychmiast podjął pracę w PCK. W 1945 r. dołączył do WiN, działał w komisji „Opieka Społeczna”, kolportował prasę podziemną, rozprowadzał ulotki antypaństwowe przed wyborami w 1947 roku oraz zbierał informacje dotyczące nastrojów społecznych. 10 lipca 1946 r. na Dębickim rynku doszło do egzekucji żołnierzy NSZ z oddziału „Mściciela”; WiN zleciła mu uwiecznienie tego wydarzenia na kliszy fotograficznej. W 1948–1949 został aresztowany przez Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa; po brutalnym śledztwie został skazany na 7 lat więzienia. W 1954 roku zwolniony z powodu złego stanu zdrowia, powrócił do Dębicy i otworzył warsztat fotograficzny w mieszkaniu, kontynuując dokumentowanie uroczystości oraz działalność PCK.

W 1961 roku zawarł związek małżeński z Zofią Kardyś; miał dwóch synów – Wiesława i Andrzeja – oraz córkę Halinę. W 1991 roku Sąd Wojewódzki w Rzeszowie zrehabilitował go za czyny z 1949 roku. Zmarł 12 maja 1995 roku i został pochowany na cmentarzu parafialnym w Dębicy.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Uczestnictwo w AK i WiN oraz praca sanitariusza podczas II wojny światowej.
Dokumentowanie działań konspiracyjnych i życie partyzanckie; wykonanie zdjęć rozstrzelanych zakładników (2 lutego 1944) oraz zdjęć egzekucji NSZ (Dębica, 1946) wykorzystanych w raportach ONZ.
Po wojnie zaangażowanie w PCK i działalność społeczna; prowadzenie warsztatu fotograficznego i dokumentowanie życia mieszkańców Dębicy.
W 1991 roku zrehabilitowany przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie.
Odznaczenia wojskowe i kombatanckie, m.in. Medal Wojska (czterokrotnie), Krzyż Armii Krajowej, Krzyż Partyzancki, Odznaka Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego, Odznaka Akcji Burza (1994).

Ciekawostki

Podczas okupacji ograniczył fotografowanie ze względu na niebezpieczeństwo posiadania aparatu.
W młodości był harcerzem i zdobył stopień samarytanina; prowadził drużynę żeglarską im. Mariusza Zaruskiego.
Po wojnie prowadził własny warsztat fotograficzny w mieszkaniu i dokumentował lokalne uroczystości.

Udostępnij